Finansman maliyetleri ve krediye erişimdeki zorluklar sanayiyi zora soktu. Büyümede dinamiklerin bozulduğunu vurgulayan Cibre, “Üretimdeki daralma işgücü piyasasında zorluk yaratmaya başladı” dedi.
Havva Gümüşkaya
Türkiye’nin sanayi üretimi, Ekim 2024 itibarıyla aylık yüzde 0,9’luk bir azalma, yıllık bazda ise yüzde 3,1’lik bir gerileme kaydetti. Bu düşüş, ülkenin sanayi sektöründe uzun süredir devam eden zorlukların derinleştiğini ve ekonominin büyüme dinamiklerinin olumsuz etkilendiğini gözler önüne serdi. TÜİK’in sanayi üretimindeki gerileme, özellikle madencilik, imalat ve inşaat sektörlerinde belirginleşirken enerji ve elektrik-gaz-buhar gibi temel altyapı sektörlerinde sınırlı da olsa bir büyüme gözlemlendi. Ancak bu büyüme, sanayinin genel olumsuz tablosunu tersine çevirmeye yetmedi.
Sanayinin en büyük sıkıntılarından birini yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimdeki zorluklar oluşturdu. Yüksek faize dayalı Şimşek programı, bankaların kredi verme konusunda seçici davranması, sanayi işletmelerini finansman konusunda sıkıntıya sokuyor. Küçük ve orta ölçekli işletmeler, yüksek faiz oranları nedeniyle üretim kapasitesinde ciddi kısıtlamalar yapmak zorunda kalıyor. Türkiye ekonomisi için kritik öneme sahip bu işletmelerin maliyet baskısı altında kalması, sanayinin sürdürülebilir büyüme hedeflerini tehdit ediyor.
∗∗∗
İMALAT SEKTÖRÜNÜN TAKİPTEKİ BORÇLARI 117,9 ARTTI
BDDK’nin sektörel kredi dağılımı verilerine göre imalat sanayisinin kredi borcu Ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45 oranında artarak 3 trilyon 586 milyar TL’ye ulaştı. Aynı dönemde imalat sektörünün takipteki kredi borçları ise yüzde 117,9 artarak 41 milyar 803 milyon liraya çıktı.
∗∗∗
SANAYİ ZORLANIYOR
Kredi maliyetlerinin yıllık ortalama yüzde 60’a ulaştığını kaydeden Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre, bu durumu şu şekilde değerlendiriyor: “Sanayi üretimi, artan maliyetler ve finansman sıkıntıları nedeniyle ciddi bir daralma yaşıyor. Yüksek faiz oranları, üretim maliyetlerini arttırırken, üreticilerin iş yapma kabiliyetini kısıtlıyor. Bu, sektörde daha fazla küçülmeye ve istihdam kayıplarına yol açabilir.”
İşsizlik oranlarını işaret eden Cibre, sanayi üretimindeki gerilemeye paralel olarak geniş tanımlı işsizlik oranının yüzde 27,6’ya çıkmasına dikkat çekti. Bu durumun ekonomideki büyüme dinamiklerinin ciddi şekilde bozulduğuna işaret ettiğini vurgulayan Cibre, “Sanayi üretimindeki daralma, özellikle madencilik ve imalat sektörlerinde istihdam kayıplarına yol açarken, iş gücü piyasasında da zorluklar yaratmaya başladı” dedi.
Finansal Piyasalar Uzmanı
Halkın enflasyonun kontrol edilebileceğine olan inancını kaybettiğini belirten Cibre, hükümetin sıkı para politikasını sürdürebileceğini, ancak kredi büyümesinin sınırlı ve seçici bir şekilde ilerlemesi gerektiğini savunuyor. Cibre, faizlerin çok yüksek olması nedeniyle faiz indirimine gidilirken sıkı para politikasının da devam edeceğini düşündüğünü belirterek, “Ancak bu politikanın daha seçici kredilerle desteklenmesi sanayinin daha fazla zorlanmaması için önemli olacaktır” diye konuştu.
