Konu beyinse sinirsel dünyanın katmanları içinde aşina olduğumuz ya da olmadığımız onlarca kavramla karşı karşıya kalabiliyoruz. Zeka testleri, beynin bilgi işlem hızı, hafıza kabiliyeti derken IQ kavramı günden güne hayatımızdaki yerini sağlamlaştırmaya devam ediyor. Konunun biraz daha içindeysek, EQ terimi de sık sık kulağımıza çalınabiliyor. İşin SQ boyutu, bilinirlik ihtimalini biraz zorlasa da beynin gizemli dünyasında önemli konseptler arasında varlığını koruyor.
IQ, EQ, SQ nedir?
Bilişsel zeka – IQ
Açılımı “Intelligence Quotient” olan IQ, bir çeşit zeka ölçütüdür. Hafıza, mantık, sayısal bilgiler gibi çeşitli alanlarda zeka testleri sonucunda elde edilen rakamsal veriler IQ seviyemizi belirler. IQ, beynin mantıklı, gerçekçi ve sistematik olan sol lobuyla ilişkilendirilir.
Ortalama IQ’su 90-109 olan insanlar normal, 110-119 arası olanlar zeki, 120-140 arası çok zeki, 140 üzeri ise dahi olarak nitelendirilir.
IQ – Bilişsel zekanın ilgi alanları
- Görsel ve mekânsal algı
- Bilgi
- Mantık
- Kısa ve uzun süreli hafıza
- Muhakeme ve yargı
- Gerçekçilik
Duygusal zeka – EQ
“Emotional Quotient”ın kısaltması olan EQ’nun ilgi alanı duygusal zekadır. Beynin sezgilere ağırlık veren sağ lobuyla bağlantılıdır. Kişisel duygu ve düşünceleri baz aldığı için duygusal zekanın bilişsel zekaya (IQ) oranla test edilerek ölçümlenmesi daha zordur.
EQ; kişisel farkındalık, öz kontrol, motivasyon, empati ve yetenekleri baz alan beş kategori altında incelenir.
Çoğu insana göre beynin sağ tarafının daha gelişmiş olması, hayatta başarıyı yakalayabilmek veya olayları doğru değerlendirebilmek gibi konularda beynin sol taraf üstünlüğünden çok daha önemlidir. İnsanların davranışlarını, düşünce ve isteklerini algılayabilmeyi; kendini kontrol edebilmeyi, sağduyulu olmayı ve motivasyon geliştirmeyi sağlar.
EQ – Duygusal zekanın ilgi alanları
- Duyguları tanımlama
- Karşı tarafı anlayabilme
- Karşı tarafın hislerini algılayabilme
- Kendini kontrol edebilme
- Duyguları sosyal iletişimde kullanabilme
- Kapsamlı gözlem gücü ve empati
Spiritüel zeka – SQ
“Spiritual Quotient” olarak adlandırılan SQ; duygusal zekanın bilişsel zekayla buluştuğu ileri bir zeka kriteri olarak tanımlanabilir. Beynin bilgiyi, içgüdüyü, duyguları harmanladığı ve kendine özgü, anlam arayan, iyiyle kötüyü ayırt eden bir bakış açısı yarattığı bu seviye spiritüel zeka seviyesidir. Bu nedenle beyinin hem sağ hem de sol lobuyla ortaklaşa temas halindedir.
Spiritüel zekaya sahip kişiler, hem kendileri hem çevreleri için barış ve huzur ortamı sağlayarak daha mutlu, daha başarılı ve daha yaratıcı bir hayat şekillendirmeyi hedeflerler. Spiritüel zeka da duygusal zeka gibi özneldir; duygu, düşünce, gözlemleme, içgüdülere göre hareket etme gibi soyut konuları ele alır. Dünya’nın kendi kaynaklarını baz alarak, insanı ve insanlığı değerlendirirken hem bireye hem topluma odaklanmayı, bilgi ve ruh ikilisinin harmanlayarak büyük resme yönelmeyi hedefler.
SQ – Spiritüel zekanın ilgi alanları
- Dünya’yı anlamlandırma
- Mutluluk ve benlik keşfi
- İleri iletişim becerisi
- İfade gücü ve yaratıcılık
- Spiritüel bakış açısı ve deneyim
- Bilgi ve içgüdünün ortak paydada buluşması
Kaynak: Verywell Mind
