Çalışma iktisadı uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, emeklileri temmuz ayındaki zam döneminde iki önemli tehlikenin beklediğine dikkat çekti: İşçi ve Bağ-Kur emeklileri için kök aylık tehlikesi, memur emeklileri için enflasyonun altında zam.
Emekliler ile memurlara temmuz ayında rutin ara zam yapılacak. İşçi ve SGK emeklilerine 6 aylık enflasyon farkı oranında, memur ve memur emeklilerine ise TİS farkı düştükten sonra enflasyon zammı yapılacak. Ancak hem emeklileri hem de memurları maaş zammında iki önemli tehlike bekliyor.
Kocaeli Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri (ÇEEİ) Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aziz Çelik, sosyal medya hesabından bu iki konuyu anlatarak, şu uyarıda bulundu:
“Dört aylık resmi enflasyon yüzde 18,7 olarak açıklandı. 6 aylık resmi enflasyon en az yüzde 25 olacak.
Temmuz ayı emeklinin zam ayı. Ancak emeklileri bekleyen iki önemli tehlike var.
■ İşçi ve Bağ-Kur emeklileri için kök aylık tehlikesi
İşçi ve Bağ-Kur emeklileri yasa gereği temmuz ayında geçmiş 6 aylık resmi enflasyonu (TÜFE) oranında zam alacaklar. Ancak zam emeklilerin kök aylıklarına yapılacak. Halen kök aylıkları 10 bin TL’nin altında olan emeklilerin (dosya bazında) aylıkları 10 bin TL’ye tamamlanıyor. Aradaki farkı Hazine ödüyor.
Eğer yeni bir yasal düzenleme yapılıp tamamlanan en düşük aylık enflasyon kadar artmazsa emeklilerin önemli bir bölümü ya sıfır zam veya resmi enflasyondan bile düşük zam alacak. Örneğin kök aylığı 8 bin TL olan bir emekli yüzde 25 zam alırsa 10 bin TL alacak. Zaten aylığı 10 bin TL olduğu için sıfır zam alacak. Bu işin kazananı Hazine olacak. Hazine bu emekli için SGK’ye ödeme yapmayacak. Ancak emekli sıfır zam alabilecek.
İşçi ve Bağ-Kur emeklilerinin önemli bir bölümünün sıfır zam tehlikesi var. Bunu önlemek için temmuz ayından önce yasal düzenleme yapılması ve tamamlanan en düşük aylığın en az enflasyon kadar artması gerekir. Olması gereken en düşük aylığın asgari ücret düzeyine çekilmesi.
Bırakın asgari ücreti düzeyini en düşük aylık enflasyon kadar artar mı? En düşük aylık 12 bin 500 veya 13 bin olur mu? Zor görünüyor. Emekliler yine 10 bin liralık utanç aylığıma mahkum edilebilir. Ekonomi yönetimi ve kemer sıkma programı bunun için umut vermiyor ama emeklilerin tepkisi hükümete geri attırabilir.
■ Memur emeklileri için enflasyonun altında zam
Memurlar ve memur emeklileri temmuz ayında enflasyonun altında zam alacaklar. Memurlar ve memur emeklileri resmi enflasyona göre değil. Toplu sözleşmeye göre zam alıyorlar. Hakem Kurulu tarafından bağıtlanan ve Memur-Sen’in ciddi bir itirazının olmadığı 7. Dönem toplu sözleşmesine göre memurlar ve memur emeklileri temmuz ayında enflasyon farkı ve yüzde 10 zam alacaklar.
Ancak ocak ayında aldıkları yüzde 15 zam 6 aylık resmi enflasyondan düşülecek. Böylece temmuz ayında resmi enflasyonun (eğer enflasyon yüzde 25 olursa) yaklaşık 5,5 puan altında zam alacaklar. Bu durum sonraki 6 aylarda da devam edecek. Diğer bir ifade ile memurlar ve memur emeklileri tartışmalı TÜİK enflasyonu kadar bile zam alamayacak.
Öte yandan memurlara yapılan ilave ödeme memur emekli aylıklarına yansıtılmadığı için memur maaşları ile memur emekli aylıkları arasındaki uçurum daha da artacak.
EMEKLİLERİ TEMMUZDA İYİ HABERLER BEKLEMİYOR
Bunların çözümü var mı? Elbette var. Hükümet yasal düzenleme yoluyla bunun önüne geçebilir ve memurlar ile memur emeklilerinin resmi enflasyonun altında kalmasını engelleyebilir. İlave ödemeyi emekli aylıklarına yansıtabilir. Yaparlar mı? Sanmam. Kemer sıkma politikası buna pek müsait değil.
Erken uyarı yapmış olayım. Kısacası temmuz ayında emekliler iyi haberler beklemiyor.” (EKONOMİ SERVİSİ)
