Avrupa’nın en büyük 5’inci ekonomisi İspanya’ya ilişkin endişelerin büyümesi dünya piyasalarını sarsıyor.
Yunanistan’ın ardından İspanya’nın da Avrupa Birliği’nden 280 milyar euro yardım isteyeceği iddiaları yatırımcıların euro’yu terketmesine neden oldu.
Yunanistan’a yapılacak 110 milyar euro’luk yardımın 80 milyar euro’sunu Avrupa ülkeleri yaparken bunun 22.3 milyar euro’su Almanya’dan gelecek.
Her bir Alman Yunanistan’ı kurtarmak için 275 euro’luk bir yüke katlanacak.
Alman halkı krize giren ülkelerin kendi başının çaresine bakmasını, yani euro’dan çıkmasını istiyor. Ancak bu sanıldığı kadar kolay değil.
Çünkü Yunanistan’ın dış borcunun 45 milyar doları, İspanya’nın dış borcunun 238 milyar doları Alman bankalarına. Yani bu ülkeler iflasa terkedilirse Alman bankaları da iflasın eşiğine gelecek.
İşte bu endişelerle euro varlıkları satıp Japon yeni ve ABD dolarına yönelen yatırımcılar Avrupa ortak para biriminin son 14 ayın en düşük seviyesine inmesine neden oldu. Euro kuru 1.27’ye kadar geriledi.
İspanya’nın 1.5 trilyon dolarlık ekonomisine karşılık borçlarının 1.1 trilyon dolara ulaştığına işaret eden yatırımcılar, “kriz büyürse İspanya kurtarılamaz” endişesi içerisinde. Bu endişe Avrupa, Asya ve ABD’de de borsaların düşmesinde etkili oluyor.
Attıkları bütün adımlara rağmen piyasaları ikna edemeyen Avrupalı liderler de spekülatörleri suçlamaya başladı.
Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, bugün ortak bir açıklamayla, “Euro’yu korumaya kararlıyız, spekülatörler olayı abartıyor” dedi.
Ardından basının karşısına çıkan Avrupa Merkez Bankası Başkanı Jean-Claude Trichet de, Yunanistan’ın yalnız olmadığını, iflas etmeyeceğini söyledi.
Kriz Türkiye’yi de etkilemeye başladı
İspanya korkusu Türkiye’yi de olumsuz etkiledi. Bono faizleri yüzde 9.27’den yüzde 9.72’ye çıktı. İstanbul borsasında yaşanan satışlar nedeniyle haftaya 58 bin 900 puanın üzerinde başlayan İMKB 100 Endeksi 55 bin puanın altına indi. Dolar kuru ise 1.48 seviyesinden 1.54’ün üzerine tırmandı.
Türkiye açısından en büyük risk dış ticaretten kaynaklanıyor. Türkiye’nin ihracatının büyük kısmı krizin etkisini atlatamayan euro ülkelerine yapılıyor.
Üstelik bu ihracattan elde edilecek gelir de değer kaybeden euro üzerinden olacak. Halbuki Türkiye’nin ithalatının çoğu değer kazanan dolar ile yapılıyor. Bu da dış ticaret açığının büyümesi anlamına geliyor.
Yurtdışından temin ettikleri ucuz fonlarla Türkiye’de kredi veren bankaların krizin büyüme riskine karşı kredileri yavaşlatacakları beklentisi de piyasalarda etkili.
