MAPEG’in ihaleye açtığı 485 maden sahasında toplam alan 548 bin hektarı geçti, İstanbul’un yüzölçümünü geride bıraktı. İhaleye çıkan alanlardan biri de 9 işçiye mezar olan İliç’teki madene 5 kilometre mesafede.
İlayda SORKU
Ülkenin neredeyse yarısını madenlere ruhsatlayan AKP iktidarı, yurdun dört bir yanında toprağı ve yaşamı sermayeye altın tepside sunmakta ısrarcı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı MAPEG, Türkiye genelinde 485 maden sahasını ihaleye çıkardı. İhaleye açılan alanın toplam büyüklüğü 548 bin 696 hektara ulaşarak İstanbul’un yüzölçümünü geride bıraktı. Sahaların 166 bin 319 hektarı ise orman, tarım, mera ve su havzası olması nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı kurumların iznine tabi tutuldu.
İhale listesi, madenciliğin artık “dağ başında” yapılmadığını gösterdi. Sahalar ülke geneline dağılmadı, belirli bölgelerde öbekleşti. İhalelerle birlikte Muğla Milas ve Yatağan, Balıkesir–Çanakkale hattı, Ordu, Artvin, Rize kıyıları, İzmir Bergama, Antalya Demre ve Hatay Antakya çevresi madencilik kuşaklarına dönüşecek.
İhale edilecek sahaların büyük bölümü 4. grup madenlerden oluştu. Altın, bakır, kurşun, çinko ve gümüş gibi metalik madenleri kapsayan bu grup, açık ocak işletmeleri, siyanür ve ağır kimyasal kullanımı, yüksek su tüketimi ve geniş ormansızlaşma riskiyle biliniyor. Antalya Demre, Muğla Milas ve Yatağan’da da çok sayıda 2. ve 4. grup saha ihale edilecek.
İLİÇ’TEN DERS ALINMADI
Dikkat çeken sahalardan biri Erzincan İliç‘te yer aldı. 9 işçiyi hayattan koparan Anagold Madencilik’e ait Çöpler Altın Madeni’ne yaklaşık 5 kilometre mesafede yeni bir maden sahasının daha ihale edileceği öğrenildi. Facianın ardından Anagold’un madeninin, kısa süre içinde yeniden faaliyete geçeceği kamuoyunda tepki toplamıştı.
KARADENİZ’DE KÖYLER FEDA
Karadeniz’de köyler doğrudan ruhsat sahasının içinde kaldı. Rize’de Çayeli’nde 13 ve Ardeşen’de 9 olmak üzere 22 köy maden sahaları içinde yer aldı. Yüzde 74’ü madene ruhsatlanan Ordu’da sahalar Camaş ve Ulubey ilçe merkezlerine kadar dayandı. Ayrıca Fatsa’nın devrimci belediye başkanı Fikri Sönmez’in köyü olan Kabakdağı da ruhsat sahası içinde yer aldı. Artvin Borçka’da Karagöl çevresi ruhsat sahası olurken kent genelinde Borçka, Merkez, Yusufeli, Şavşat ve Ardanuç’ta toplam 13 adet 4. grup maden sahası ihaleye çıkacak.
İVRİNDİ MADENE TESLİM
Ege’de ise alan büyüklükleri dikkat çekti. İzmir Bergama’da 7 bin 183 hektar ihale listesine girdi. Balıkesir İvrindi’de ilçenin 81 bin 800 dönümlük yüzölçümüne karşılık 10 bin 936 dönüm maden sahası açıldı. Bu oran, ilçenin yaklaşık yüzde 13’ünün tek kalemde madenciliğe ayrıldığını ortaya koydu. Balya, Burhaniye, Gönen ve Çanakkale Yenice’de sahaların neredeyse tamamı 4. grup madenlerden oluştu ve her biri 2 bin hektara yaklaşan büyüklüklere ulaştı.
Deprem sonrası yeniden yapılanma sürecindeki Hatay Antakya’da ise, kent merkezinin hemen yanında 4. grup maden sahaları yer aldı. Halk sağlığı ve ekosistem açısından ciddi riskler doğuran metal madenciliği, su havzaları ve yerleşim alanlarına yakın mesafede konumlandı.
***
BU İLK KIYAK DEĞİL
Son duyurulan ihaleler AKP iktidarının, iştahları kabaran ulusal ve uluslararası maden şirketlerine yaptığı ilk kıyak değil. 2025 yazında, kamuoyunda ‘işgal yasası’ olarak bilinen kanun değişikliğinin gündeme gelmesiyle başlayan ruhsat furyasıyla sermayenin yüzü gülmüş, yalnızca iki ayda şirketlere verilen maden arama ruhsatı sayısı 104’ü bulmuştu. 40 farklı kentte doğa sermayeye açılırken ruhsatların 15’ini altın madeni arama ruhsatı oluşturmuştu.
15 KENTİN YÜZDE 62’Sİ RUHSATLI
TEMA Vakfı’nın 2021 tarihli raporuna göre Türkiye’de 15 kentin yüzde 62’si maden için ruhsatlandırılmış durumda. Ruhsatların en yoğun olduğu bölgelerin başında yüzde 79 ile Kaz Dağları gelirken Artvin, Eskişehir, Zonguldak-Bartın, Ordu ruhsatlılık oranının yüzde 70’in üstünde olduğu kentler olarak dikkat çekiyor. Ormanların ortalama yüzde 58’i, tarım alanlarının yüzde 60’ı madenlere ruhsatlanmış durumda.
