Alınmayan önlemler ve tedbirsizlik, her gün milyonlarca emekçiyi ölümle burun buruna çalışmak zorunda bırakırken iş cinayetlerindeki artış da sürüyor. İSİG Meclisi’nin yayımladığı rapora göre son 12 yılda 18-25 yaş arasındaki en az 2664 genç işçi çalışırken yaşamını yitirdi.
İhmal, tedbirsizlik ve alınmayan önlemler sonucu işçi ve emekçiler iş cinayetlerinde hayatlarını kaybetmeye devam ederken genç işçi ölümleri de artıyor. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG Meclisi), yayımladığı rapora göre 2013 ile 2024 yılları arasında 18 ila 25 yaş arasında en az 2664 genç işçi, iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.
Genç işçi iş cinayetlerinin en çok yaşandığı yıl 260 iş cinayetiyle 2023 olurken 2022 yılı 252 iş cinayetiyle ikinci sırada yer aldı. Geçen yıl 2024’te ise 239 genç işçi alınmayan önlemler ve ihmaller yüzünden çalışırken hayatını kaybetti. İş cinayetlerinin yaşanmasında en büyük neden yüzde 24 ile trafik ve servis kazaları olurken en çok genç işçi ölümü inşaat ve yol işkolunda gerçekleşti.
ÇOCUKLAR DA GENÇLER DE ÇALIŞIRKEN ÖLÜYOR
İş cinayetlerinin yaşlara göre dağılımında yaşamını yitirenlerden 523’ünün 25 yaşında olduğu dikkati çekti. En çok genç işçi ölümünün yaşandığı yaş 25 olurken 18 yaşında 221, 19 yaşında 299, 20 yaşında 303, 21 yaşında 247 genç, 22 yaşında 337, 23 yaşında 373, ve 24 yaşında 361 gencin çalışırken yaşamını yitirdiği kaydedildi.
Bununla birlikte İSİG Meclisi 12 Şubat’ta çocuk işçi ölümlerine ilişkin bir rapor yayımlamış, raporda AKP’li yıllarda en az 978, son 12 yılda ise en az 742 çocuğun çalışırken hayatını kaybettiği açıklanmıştı. Çocuk işçi ölümlerine yol açan en büyük neden, genç işçi ölümlerinde olduğu gibi, trafik ve servis kazası olmuştu. 201 çocuk trafik ve servis kazalarında yaşamını yitirirken bu sayı, tüm çocuk işçi ölümlerinin yüzde 27’sini oluşturdu.
2664 genç işçi iş cinayetinin 2434’ünde genç erkekler, 230’unda ise genç kadınlar hayatını kaybetti. Öte yandan iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 230 genç işçinin göçmen olduğu saptandı. Yaşamını yitiren genç göçmen işçilerin 142’si Suriyeli, 84’ü Afganistanlı, 11’i ise Türkmenistanlı olduğu belirtildi.
EN ÇOK ÖLÜM İNŞAAT VE YOL İŞKOLUNDA
İş cinayetlerinin en çok yaşandığı şehir ise 336 genç işçi ölümü ile İstanbul oldu. İstanbul’u 116 iş cinayetiyle Antalya, 108 iş cinayetiyle İzmir, 102 iş cinayetiyle Konya, 99 iş cinayetiyle Manisa ve 91 iş cinayetiyle Ankara takip etti.
Genç işçi iş cinayetlerinin en çok yaşandığı işkolu ise yüzde 26 ile inşaat ve yol işkolu oldu. İnşaat ve yol işkolunu, yüzde 12 ile tarım orman, yüzde 9 ile konaklama ve eğlence, yüzde 7 ile taşımacılık takip etti. İş cinayetleri sektörel olarak sınıflandırıldığında ise genç işçi ölümlerinin yüzde 34’ünü sanayi, yüzde 27’sini inşaat, yüzde 22’sini hizmetler ve yüzde 17’sini tarım oluşturdu. Raporda, aynı zamanda konaklama işkolunda yaşanan güvencesiz kitleselleşmeyle birlikte işkolundaki iş cinayetlerinin hızla arttığına dikkati çekildi.
12 yılda yaşanan iş cinayetlerinde yaşamını yitiren genç işçilerin 2579’unun sendikasız olduğu vurgulandı. Buna göre iş cinayetlerinde hayatını kaybeden genç işçilerin yalnızca 85’i sendika üyesiydi.
En çok iş cinayetinin yaşandığı işkollarındaki ölüm sayıları ise şöyle sıralandı:
• İnşaat, Yol işkolunda 695 genç
• Tarım, Orman işkolunda 318’i işçi 135’i çiftçi olmak üzere 453 genç
• Konaklama, Eğlence işkolunda 231 genç
• Taşımacılık işkolunda 178 genç
• Metal işkolunda 157 genç
• Madencilik işkolunda 150 genç çalışırken yaşamını yitirdi.
EN BÜYÜK ÖLÜM NEDENİ TRAFİK KAZALARI
Genç işçi iş cinayetlerinin yaşanmasında en büyük neden yüzde 24 ile trafik ve servis kazası oldu. Motokuryeliğin son yıllarda yaygınlaşmasıyla birlikte trafik kazalarının da arttığı belirtildi. Kurye Hakları Derneği’nin 20 Ocak’ta yayımladığı ‘2024 Motokurye Ölümleri Raporu’nda ise geçen yıl 16 ila 27 yaş arasındaki 40 motokuryenin çalışırken yaşamını yitirdiği ifade edilmişti. Raporda, aynı zamanda, yaşamını yitiren 63 kuryeden 40’ının 16-27 yaş arasında olması üzerinden motokuryeliğin gençler içinde giderek popülerleşmesine ilişkin şu ifadeler yer almıştı: “Artan enflasyon, geçim şartlarının her geçen gün zorlaşması ve asgari ücretin giderek daha yetersiz kalmasının yanında gençler için iş imkânlarının kısıtlılığı, birçok genci kuryeliğe itmektedir. Ayrıca ‘Ayda 120-150 bin TL kazanma imkânı”, ‘Kendi işinin patronu ol’, ‘Çalıştığın kadar kazan’ gibi gençleri hedef alan şirketlerin para ile yaptırdığı reklamlar ve basının ‘Bankacılardan 4 kat fazla kazanıyorlar’, ‘Moto kuryeler beyaz yakalıları solladı’ gibi haber görünümlü manipülasyonlar ile özellikle bu yaş aralığını sektöre yönlendirmektedir.”
İş cinayetlerine en çok yol açan ikinci neden yüzde 16 ile yüksekten düşme olurken üçüncü neden ise yüzde 15 ile ezilme, göçük olarak açıklandı. En çok iş cinayetinin yaşandığı işkollarındaki ölüm sayıları ise şöyle ifade edildi:
• Trafik, servis kazası nedeniyle 637 genç
• Yüksekten düşme nedeniyle 436 genç
• Ezilme, göçük nedeniyle 403 genç
• Elektrik çarpması nedeniyle 242 genç
• Zehirlenme, boğulma nedeniyle 209 genç
• Şiddet nedeniyle 167 genç
• Patlama, yanma nedeniyle 123 genç
∗∗∗
GENÇ BİR MOTOKURYE DAHA ÇALIŞIRKEN YAŞAMINI YİTİRDİ
19 yaşındaki Yaşar Dede Esen, Antalya’da motokurye olarak çalışırken 16 Şubat’ı 17 Şubat’a bağlayan gece trafik kazası geçirerek yaşamını yitirdi. Gece saat 02.00 sıralarında otomobiliyle tali yoldan çıkarak sağa dönmek üzere olan 19 yaşındaki Esen’e çarpan sürücü Emir S., çıkarıldığı hakimlik tarafından adli kontrol şartı uygulanarak serbest bırakıldı. Baba Mehmet Esen, sürücünün serbest kalmasına ilişkin DHA’ya şunları söyledi: “Olay esnasında yurtdışında iş seyahatindeydim. Oğlum kuryelik yaparken kaza geçiriyor. Kazanın ayrıntılarını gelince öğrendim. Oğlum hastanede vefat etmiş. Kaza sonrası olay yerinde tutanaklar tutulmuş. Oğluma çarpan sürücü, 12 saat geçmeden serbest bırakılmış. Ben acılar içerisinde yanarken, oğlumun ölümüne sebep olan kişi serbest bırakılıyor. Hayalleri vardı, okuyordu” dedi.
