AKP, AYM kararına rağmen kadınların soyadı hakkını ihlal ediyor. Nüfus müdürlüğüne başvurusu reddedilen Süheyla Doğan, “TİHEK’e başvururak ayrımcılığa uğradığımıza dair bir rapor hazırlamasını talep ettik” dedi.
Sarya Toprak
AYM kararına rağmen AKP iktidarı kadınların kendi soyadını kullanma hakkını ihlal ediyor. Son dönemde işine gelmeyen hiçbir AYM kararını tanımadığı gibi bu kararı da tanımamakta diretiyor. 9. Yargı Paketi ile kadınların kendi soyadlarını kullanmasını engellemeyi öngördü. AYM’nin iptal kararı ise 28 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe girmişti. Bunun üzerine 29 Ocak’ta Nüfus Müdürlüğüne kendi soyadıyla düzenlenmiş kimlik istediğine dair başvuruda bulunan Süheyla Doğan BirGün’e konuştu.
Sizin açınızdan kendi soyadınızı kullanmak neden önemli?
Benim doğuştan gelen soyadım Doğan. Bunu özel hayatımda hem böyle kullanmaya çalıştım. İnşaat mühendisiyim, mesleğimde kendi soyadımla tanınıyordum hep. Kendi soyadımı istemek en büyük hakkım. Evlendiğinizde bu hakkınızdan mahrum bırakılıyorsunuz. Fakat resmi kurumlarda hep eşimin soyadını kullanmak zorunda kaldım. Ben 2 evlilik yaptım. İlk evliliğimde evlendikten sonra mecburen eşimin soyadını aldım. 2 soyadı kullanabilme gibi bir düzenleme de yoktu. Boşandım, tekrar eski kimliğime döndüm.
Bu süreçler benim için çok sancılı oldu. Diplomanızdan banka hesaplarınıza pasaportunuza kadar bir sürü karışıklık yaşıyorsunuz. Açıklamak isterken mecburen herkese medeni durumunuzdan bahsetmeniz gerekiyor. Mesela ben bir avukat olsaydım boşandığımda tabela değişikliği yapmam gerekecekti. Bu sebeple tüm mahalle boşandığımdan haberdar olacaktı. Özel hayata müdahaleyi çok sıcak bir biçimde yaşıyoruz. 2’inci evliliğimi yaptığımda ise yeni bir düzenleme gelmişti. Hem kendi soyadımı hem eşimin soyadını aldım. 4 farklı kimliğim olmuş oldu.
Hem nüfus müdürlüğüne hem TİHEK’e hem de Kamu Denetçiliği kurumuna soyadı hakkınız için başvuruda bulundunuz. Bu süreç nasıl ilerledi?
Kendi soyadımı kullanamadığım için çok canım sıkkındı. Bunun mücadelesini veriyordum. Kendi soyadıma dönmek istiyordum. Bu benim hakkımdı. AYM’nin iktidara tanıdığı süre 28 Ocak 2024’te dolunca ve bu konuda herhangi bir düzenleme gelmeyince biz 3 EŞİK gönüllüsü kadın olarak 29 Ocak günü nüfus müdürlüklerine başvurduk. Kendi soyadımla yeni bir kimlik talebinde bulundum. Nüfus idaresi başvurumu kabul etmedi. Bakanlık tarafından yeni bir yönetmelik bildirilmediğini söylediler. Biz de bunun üzerine TİHEK’e başvurmaya karar verdik. Ağustos başvurdum. Henüz oradan bir yanıt alamadım. Başvuran diğer 2 arkadaşıma gelen yanıtta bir şey yapamayacaklarını bildirdiler. Kamu Denetçiliği kurumuna ise 11 Ağustos’ta başvurdum.
Başvuru yaparken belli taleplerde bulundunuz mu?
Kendi soyadımızı kullanmamıza dair taleplerimizin yerine getirilmemesinin anayasaya ve CEDAW’a aykırı olduğunu bildirdik. Uğramış olduğumuz bu hak ihlalinin giderilmesini ve evlenmeden önceki soyadımızın olduğu yeni bir kimlik talep ettik. Ayrıca TİHEK’ten maruz bırakıldığımız ayrımcılığa dair bir rapor hazırlamasını ve ilgili kurumlara göndermesi gerektiğini hatırlattık.
Olumsuz bir dönüş yapıldığı takdirde nasıl bi reaksiyon almayı düşünüyorsunuz?
EŞİK 9. Yargı Paketi sürecini soluksuz takip ediyor. Gece nöbetleri tutarak meclis ne yapıyor kuliste neler görüşülüyor sıkı bir şekilde izliyor. Evlilik öncesi soyadımızı kullanabilme özgürlüğümüzü istiyoruz. Türkiye’deki bütün evli kadınlara da çağrıda bulunayım, herkes Nüfus müdürlüklerine gidip evlilik öncesi soyadıyla düzenlenmiş kimlik istediklerini belirtsinler.
