Yumurtada yaşanan zam yağmuru, dar gelirlinin ucuz protein kaynağının da sofraya konulamamasına neden oldu. Yurttaş ucuz yumurta kuyruğuna girerken Tarım yazarı Kutlu, “Yumurta artık lüks” dedi.
Havva Gümüşkaya
Dar gelirlinin ucuz protein kaynağı yumurtanın fiyatlarında zam yağmuru yaşanıyor. Önceki yıllarda ihracat kanallarının kapanması ve yem fiyatlarındaki aşırı artışlar nedeniyle gündem olan yumurta fiyatları, her yıl yeni krizlere konu oluyor. Bu yıl da kuş gribi vakalarındaki artış üretimde gerilemeye neden oldu. Ayrıca Amerika’da yaşanan kuş gribi sonucu Türkiye’den yumurta talebinin artması fiyatları daha da yükseltti. Üretim tarafında yaşanan maliyet baskıları da yumurta fiyatlarına zam olarak yansıyor.
İhracatı azaltmak için 25 Şubat’tan itibaren yumurtada kilo başına 50 sent fon uygulanmasına karşın fiyatlarda yaşanan artışın önüne geçilemedi. Türkiye İstatistik Kurumu’na göre Mart ayında yumurta fiyatı yüzde 8,6 artarken son dokuz aydaki artış yüzde 122’ye yükseldi. TZOB’un verilerine göre ise son dokuz ayda yüzde 140 zamlanan yumurtanın adet fiyatı ortalama 7,25 TL’ye ulaştı. Buna göre 30’lu bir paket yumurtanın fiyatı ortalama 218 lirayı buldu.
Kuş gribi vakalarının artması ve maliyetlerin yükselmesi de yumurta üretiminin azalmasına neden oldu. TÜİK’in verilerine göre Ocak ayında yumurta üretimi önceki yılın aynı ayına göre yüzde 10,1 oranında azaldı. Son üç aylık azalma ise yüzde 8’i buldu. Aynı dönemde üretici tarafındaki fiyat artışları da yüzde 114’ü bularak üreticide yumurtanın fiyatının 5,05 liraya ulaşmasına neden oldu.
GİRDİ MALİYETLERİ ARTIYOR
Üretici yumurta üretiminin ana girdisi olan mısır ve soya fasulyesini yurtdışından temin etmek zorunda kalıyor. Birçok üretici kendi yemini üretiyor ancak sektörün büyük çoğunluğunun dışa bağımlılığı sürüyor. Dövize endeksli olan yem fiyatlarındaki artış yüzde 21’i buldu.
Yurttaş, ucuz yumurta için kuyruk oluştururken fiyat artışlarının sürmesi bekleniyor. Yumurta üretiminde dünya sıralamasında Türkiye’nin 10’uncu, tüketimde ise 69’uncu sırada yer aldığını belirten Tarım Yazarı Gazi Kutlu, kuş gribi salgınının geçen yılın sonlarında Türkiye’de de etkili olduğunu söyledi. Yumurta üretimindeki düşüşe dikkati çeken Kutlu, “Son üç aylık dönemde yumurta üretimi, bir önceki döneme göre 5,5 milyar adetten 5 milyara düştü. Yumurta üretiminin azalmasının yanı sıra, ABD’ye yapılan yumurta ihracatının başlaması, piyasada arz eksikliğine yol açtı ve bu da fiyatların hızla yükselmesine sebep oldu” ifadelerini kullandı.
Yumurta fiyatlarındaki artışın süreceğini belirten Kutlu, “Son gelen elektrik zammı da fiyatların yükselmeye devam edeceğini gösteriyor. Yaz mevsiminde hem iç tüketimin artması hem de turistlerin gelmesiyle yumurta fiyatları 10 TL’yi bulacak. Yumurta, halkın en ucuz protein kaynağı olarak bilinirken artık kahvaltılarda lüks bir gıda haline geliyor. Yumurta fiyatlarındaki aşırı artış sonrası ‘menemen yumurtalı mı olur, yumurtasız mı olur’u tartışacağız. Bugün vatandaşın ulaşabileceği her hayvansal protein kaynağı oldukça yüksek fiyatlarla satılmakta. Bu durum, Türkiye’deki hayvansal üretim politikalarının ne kadar yanlış olduğunu bir kez daha gösterdi” diye konuştu.
