Eğitimde yaratılan yıkım öylesine büyük bir boyuta ulaşmış durumdaki TIMMS Raporu, iktidar tarafından algı kampanyasının aracı haline getiriliyor. Ancak bu ‘başarı’ öyküsünün ardında, eğitimdeki çöküş yatıyor.
Feray Aytekin Aydoğan
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) günlerdir Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMMS) 2023 sonuçlarını eğitimde büyük başarı diye paylaşıyor.
Kabine toplantısı sonrası Erdoğan’ın “TIMMS sonuçlarında 4’üncü ve 8’inci sınıflarda ülkemizin başarı grafiği sürekli yükseliyor. 2023 yılı oranları bunu bir kez daha ortaya koymuştur. Eğitim modelimiz sürekli gelişiyor. Ve bu iyileşme inşallah hızlanacaktır” cümleleri önümüzdeki dönemde TIMMS sonuçlarının bir başarı hikâyesi olarak sürekli karşımıza çıkarılacağını gösteriyor.
Eğitimde yaratılan yıkım öylesine büyük bir boyuta ulaşmış durumda ki TIMMS bir algı kampanyasının aracı haline getiriliyor. Algı, siyasi iktidar için 22 yıldır kesintisiz sürdürülen bir yönetim biçimi. Hakikatin üzerini örtmek için en kullanışlı araç.
Peki, TIMMS 2023 raporundaki gerçek ne?
TIMSS, dünya genelinde 4 ve 8’inci sınıf düzeyindeki öğrencilerin matematik ve fen bilimleri alanlarında kazandıkları bilgi ve becerileri dört yıllık periyotlarla uluslararası düzeyde değerlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye ise 2019‘dan itibaren 4’üncü sınıf uygulamasına 5’inci sınıf düzeyinde katılıyor. 5’inci sınıftaki öğrencilerimiz diğer ülkelerin 4’üncü sınıf öğrencileri ile yarıştırılıyor.
GERÇEĞİN ÜZERİ ÖRTÜLDÜ
TIMSS 2023 uygulamasının 68 ilde yapılması planlanmasına rağmen salgın ve depremle birlikte yıkımı, yoksulluğu, eşitsizliği en ağır boyutu ile yaşayan öğrencilerin bulunduğu Maraş merkezli depremin yaşandığı 9 ilde (Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Maraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Urfa) örnekleme seçilen okullarda TIMSS 2023 uygulaması yapılmamıştır. Akademik başarının düşmemesi için deprem bölgesindeki öğrencilerin yaşadığı gerçeğin üzeri örtülmüş, deprem bölgesindeki çocuklar bir kez daha yok sayılmıştır. Rutin yönetim biçimi devam ettirilmiştir. Gerçek, şeffaf bilgi yoksa sorun da yok.
Rapordaki diğer bir gerçek te ülkemizde sınava katılan öğrencilerin sosyoekonomik düzeylerinin TIMMS’e katılan diğer ülkelerdeki çocuklardan daha yüksek olması. Tayvan ve Singapur’dan sonra Türkiye sosyoekonomik düzeyi en yüksek olan öğrencilerin seçildiği ülkeler sıralamasında 59 ülke arasında 3’üncü sırada.
TIMSS 2023 araştırmasında 5’inci sınıf düzeyinde sosyoekonomik durum göstergesi indeksi; velilere yöneltilen “evdeki kitap sayısı”, “evdeki çocuk kitaplarının sayısı”, “ailenin eğitim düzeyi” ve “ailenin mesleği” sorularına verilen cevaplardan oluşturulmuştur.
TIMMS 2023 raporunda çocukların akademik başarılarında temel belirleyicinin ailelerin sosyoekonomik düzeyi olduğu karşımıza çıkıyor. Ülkemizde TIMSS 2023 araştırmasına katılan 5’inci sınıf öğrencilerinin yüzde 73’ünün aileleri orta ve yüksek sosyoekonomik düzeye sahip. Matematikte düşük ekonomik düzeyde olan ebeveynlerin çocuklarının akademik başarı puanı 501 iken yüksek ekonomik düzeyde olan ebeveynlerin çocuklarının akademik başarı puanı 616’dır. Fende ise sırasıyla 529 ve 621.
SOSYOEKONOMİK ETKİ
TIMSS 2023 uygulamasına katılan 8’inci sınıf öğrencilerinin “evdeki eğitim kaynakları” ölçeğinde üç kaynakla (evdeki kitap sayısı, ebeveynlerden herhangi birinin en yüksek eğitim seviyesi ve evdeki çalışma desteği sayısı, internet veya ayrı bir odaya sahip olma) ilgili sundukları verilere göre ailelerin sosyoekonomik düzeyinin akademik başarıya etkisi ölçülüyor. Ailelerin sosyoekonomik durumu ile öğrencilerin matematik, fen başarısı arasında güçlü bir ilişki var. TIMMS 2023’e katılan 8’inci sınıf öğrencilerinin velileri için sosyoekonomik düzeyin yüksekliği oranı yüzde 69. TIMSS 2019 Türkiye sonuçlarına kıyasla, evdeki eğitim kaynaklarını “çok” olarak belirten öğrenci oranı ise yüzde 18 oranında artırılmış.
TIMMS 2023’te okul öncesi eğitim alan 5’inci sınıf öğrencilerinin oranı ise yüzde 82. 2019’a kıyasla okul öncesi eğitim alan çocukların oranı yüzde 10 artırılmış.
Bir diğer gerçek ise TIMMS’e ülkemizden katılan öğrencilerin okulları ile ilgili. Eğitimin paralılaştırılması ile özel okullarla kamu okulları arasında, kamu okullarının kendi arasında eşitsizlik, uçurum her geçen yıl daha da artıyor. TIMSS 2023’te 5’inci sınıf öğrencilerinin okullarının yüzde 55’i, 8’inci sınıf öğrencilerin yüzde 59’u yüksek ve çok yüksek düzeyde akademik başarıya sahip okullar. 2019’a göre 8’inci sınıflarda akademik başarısı yüksek ve çok yüksek olan okulların oranı sırasıyla yüzde 8 ve yüzde 7 artırılmış.
PISA 2022 raporu ise gerçek tablonun en açık kanıtı idi. Fen liseleri ile mesleki eğitim kurumları arasındaki akademik yıl farkı 10, imam hatip liseleri ile arasındaki fark ise 8. Kamusal, laik eğitimin tahribatı sonucu öyle bir eğitim sistemi yaratıldı ki eşitsizlik devasa bir boyuta ulaştı.
Biz öğretmenler ise hakikati yaşayanlarız. Yaratılmaya çalışılan hiçbir algı senaryosu yaşanılan gerçeğin üzerini örtemez.
