Ülkedeki özel hastanelerin sayısı giderek artarken kamunun payı düşüyor. Sağlıkta kamu payının düşmesi, yurttaşın özele mahkûm hale gelmesine ve harcamalarının artmasına neden oldu. Sağlıkçılar, yasanın üzerinde ücret isteyen özel hastanelerin kamu ile bağının kesilmesi gerektiğini söylüyor.
Kayhan Ayhan
AKP’nin 22 yıllık iktidarlığı döneminde sağlık sistemi büyük bir yıkıma uğradı. “Sağlıkta çağ atladık” sözlerine karşın, parası olan sağlık hizmetine ulaşırken, olmayan kuyruklarda beklemek zorunda kaldı. Vatandaşlara, tetkikler için kamu hastanesinden 1 yıl sonrasına randevular verilirken, muayene olabilmek için ise özellikle bazı branşlarda 1, 2 aydan önceye randevu bulamıyor. 15 kalemde katkı katılım payı, tıbbı malzemelerin yurtdışına endeksli olması, dolar kurunun artmasıyla birlikte vatandaşların da cebinden ödediği parayı artırdı. Parası olan özel hastanelere giderken, olmayan borç ya da kredilerle özel hastanelerden hizmet almaya çalışıyor.
Hastaların müşteri, hastanelerin kâr eden ticarethaneler olarak gören bu sistem ile özel hastanelerin sayısı da hızla arttı. Bu durum yurttaşın cebinden çıkan paraya da yansıdı. TÜİK verilerine göre SGK’nin sağlık harcamaları içindeki payı gerilerken yurttaşın cebinden çıkan para ikiye katlandı.
13 KAT ÜCRET İSTEDİLER
Özel sektörün insafına terk edilen hastalar, binlerce TL ödemeden hastaneden çıkamıyor. Özel hastanelerin keyfi SGK ilave ücreti almasına BirGün yazarı Dr. Aziz Çelik tepki gösterdi. Uzman doktor muayenesi için SGK ilave ücretinin 336 TL olduğunu ancak İstanbul’daki özel hastanelerden birinin 3 katını diğerinin ise 13 katını istediğini belirtti. Sosyal medyadan “Özel hastaneler yasal ilave ücret sınırlarına neden uymuyor?” diye soran Dr. Çelik, “SGK ilave ücret hesaplama ekranına göre örneğin uzman doktor kardiyoloji muayenesi için en fazla 336 TL ilave ücret ödenir. Alo 170 ile görüştüğümde ilave ücret hesaplama ekranındaki ücretlerin güncel olduğunu ve uzman doktor muayenesi için ilave ücretin 336 TL olduğunu söylediler. Aşağıda SGK ilave ücret hesaplama ekranından aldığım görüntüler var. Biri kamu yararına çalışan bir kurumunun İstanbul’daki özel hastanesi diğeri ise özel bir sağlık grubunun İstanbul’daki hastanesi. İlkinde muayene olmak istediğimde (uzman doktor) 900 TL, ikincisinde muayene olmak istediğimde 4 bin 500 TL ilave ücret (sadece muayene) istediler” dedi.
YASAYI TANIMIYORLAR
Özel hastanelerin istediği ücretlerin yasayla belirlenenin üzerinde olduğunu belirten doktor Güray Kılıç, “Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun hizmet satın aldığı kamu ve özel kurumlardan sağlık hizmetlerinin fiyatını belirlenmiştir. Orada her işlemin bir bedeli var. Bu bedeli hastaneleri ödüyor. Kamu hastanelerinde bunun üzerine ayrıca yurttaştan para alınmıyor ama özel sağlık kurumlarında ilave ücret diye bir tanımlama getirilmiş. 5510’da ilk daha yasa çıkarken. Başlangıçta bu çok düşüktü, %30 civarındaydı. Örneğin 100 liraysa muayene, bunun 30 lirasını alabiliyordu. Sonra bu oran %100’e çıktı. Şimdi en son yenilen nokta şu anda güncel olan %200. Yani orada yazılı fiyatın iki katına kadar olan rakamı vatandaştan alabilir. Yani 100 liralık muayenenin örneğin 200 lirasını vatandaştan alabilir. Dolayısıyla her bir işlem için bu ilave ücret böyle tespit ediliyor. Ancak artık bu katlar arasındaki ilişki koptu.Yani hastaneden talep edilen fiyatla SUT arasında bir ilişki yok. Pandemi döneminde bile tamamen ücretsiz olmasına rağmen yurttaştan ücret talep edildi” dedi.
Bu sorunun denetleme yapılmamasından kaynaklandığını belirten Kılıç, “Normalde Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bunları denetlemesi gerekiyor ve ceza vermesi gerekiyor. İlk başlangıçta yasa çıkarken hastane kapatmaya kadar giden bir ceza sistemi vardı. Fakat sonra bunu tabi gevşettiler. En son 50 bin lira olduğunu biliyordum. Hastaneler şimdi bunu kenara bir gider olarak koyuyorlar. Sonrasında da istedikleri fiyatı isteyebiliyorlar. İtiraz eden ve direnen vatandaşa ise bu ücreti geri ödeniyor.
Adım adım özellerin önünü açan taşların döşendiğini kaydeden Kılıç, “Önce genel sağlık sigortalıların özel hastanelere gidişinin önünü açtılar. Ondan sonra da kamu hastanelerinde kapasitenin artık yetememe hali ortaya çıktı. Kışkırtılmış sağlık talebi zaten artmış vaziyette. Gerçekten çözülmesi gereken ciddi hastalıklar için kamuda imkân kalmadı neredeyse. Onun için insanlar ister istemez özele gidiyor. Yani müşteri böylelikle oluşturuldu. Ondan sonra vatandaş da hastanelerin vicdanını bırakılmış durumda.
KAMU BAĞI KESİLMELİ
Sosyal Güvenlik Kurumu bütçesinin neredeyse 3’te 1’inin özele gittiğini açıklayan Kılıç, “Yapılması gereken özel sağlık sektörünün yeniden kamulaştırılması. Ya da daha doğrusu özelleştirilmesi gerekiyor. Yani sosyal güvenlik kurumuyla özel arasındaki bağı koparmak lazım. Çünkü şu anda kamu desteğiyle bir soygun düzeninin aracı kılınmış durumda sosyal güvenlik kurumu.
AKP iktidarı döneminde özelleştirmeler de hız kazandı. Sağlık da bundan nasibini aldı. Özel hastane sayısı 572’ye yükselirken, bunun yalnızca 164’ünün İstanbul’da olması dikkat çekti. Türkiye nüfusunun yüzde 18’i İstanbul’dayken, kamu hastanelerinin yalnızca yüzde 6’sının İstanbul’da olmasının kentin özel sağlık kuruluşların kalesi durumuna geldiğinin göstergesi olarak yorumlandı.
EK ÜCRETLER İSTENİYOR
Kamu hastanesi ve SGK anlaşmalı özel hastanelere giden yurttaştan “ilaç, reçete, muayene katılım payı, eşdeğer ilaç farkı” gibi 15 kalemden kesinti yapılıyor. Birçok özel hastanede fazladan tahlil ve röntgen gibi uygulamalarla maaliyet artırılıyor. Bazı yurttaşlar sağlık sigortaları karşılasa dahi uygulanan tedavi nedeniyle ücret vermeye zorlanıyor.
AKP’Lİ YILLARDA ARTTI
Ülke genelindeki hastanelerin yüzde 59’u Sağlık Bakanlığı hastaneleriyken, özel sektörün payı yüzde 37 ve bu giderek artıyor. İstanbul’da hastanelerin yüzde 23’ü bakanlık hastaneleriyken, özel sektörün payı ise yüzde 70
İSTANBUL İLK SIRADA
• Ülke genelindeki 1555 hastanenin 572’si özel, 915’i bakanlığa ait, 68’i de üniversite hastanesi.
• Türkiye geneli hastanelerin yüzde 59’u Sağlık Bakanlığı hastaneleriyken, özel sektörün payı yüzde 37
• İstanbul geneli hastanelerin yüzde 23’ü Sağlık Bakanlığı hastanelerin iken, özel sektörün payı yüzde 70
• İstanbul geneli hastane yataklarının yüzde 54’u Sağlık Bakanlığı hastanelerin iken, özel sektörün payı yüzde 34
• Türkiye geneli toplam başvuruların yüzde 76 Sağlık Bakanlığı hastanelerinde gerçekleşirken, İstanbul’da bu oran yüzde 70
• Türkiye geneli toplam yatan hastaların yüzde 54 Sağlık Bakanlığı hastanelerinde gerçekleşirken, İstanbul’da bu oran yüzde 45
• Bin kişiye düşen ameliyat sayısında ülke geneli özel sektörün sayısı 20 iken, İstanbul’da bu sayı 30
