TZOB verilerine göre, Mart ayında üretici ile market fiyatları arasındaki en yüksek fark yüzde 208 ile kuru fasulyede kaydedildi. 39 temel ürünün 30’unda fiyat artışı gözlenirken, sadece 9 üründe gerileme yaşandı. En dikkat çeken artış yüzde 68,3 ile limonda gerçekleşti
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ramazan Bayramı sonrasını ve Mart ayını kapsayan üretici-market fiyat farkı ile tarımsal girdi maliyetlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bayraktar, fiyat farklarının bazı ürünlerde üç katı aştığını ve üreticinin yaşadığı zorlukların arttığını vurguladı.
FİYAT UÇURUMU EN ÇOK KURU FASULYEDE GÖRÜLDÜ
Bayraktar’ın yaptığı açıklamada, Mart ayında üretici ile market fiyatları arasındaki en yüksek fark yüzde 208 ile kuru fasulyede kaydedildi. Bu ürünü, yüzde 206,8 ile nohut, yüzde 202,5 ile kuru kayısı, yüzde 186 ile kırmızı mercimek ve yüzde 174,6 ile yeşil mercimek izledi.
Fiyat farkları oran bazında şu şekilde gerçekleşti:
- Kuru fasulye ve nohut: 3,1 kat fazla
- Kuru kayısı: 3 kat
- Kırmızı mercimek: 2,9 kat
- Yeşil mercimek: 2,7 kat
Örnek ürünlerde üretici ve market fiyatları:
- Kuru fasulye: Üreticide 33,29 TL → Markette 102,53 TL
- Nohut: Üreticide 31,56 TL → Markette 96,82 TL
- Kuru kayısı: Üreticide 150 TL → Markette 453,70 TL
- Kırmızı mercimek: Üreticide 22,94 TL → Markette 65,61 TL
- Yeşil mercimek: Üreticide 29,33 TL → Markette 80,53 TL
MARKETLERDE EN FAZLA FİYAT ARTIŞI LİMON VE PATATESTE
Mart ayında marketlerdeki 39 temel ürünün 30’unda fiyat artışı gözlenirken, sadece 9 üründe gerileme yaşandı. En yüksek artış yüzde 53,7 ile limonda görüldü. Bu ürünü sırasıyla:
- Patates (%38,8)
- Elma (%19,8)
- Sivri biber (%19,5) takip etti.
Fiyatı en çok düşen ürün ise maydanoz oldu. Yüzde 8 oranındaki düşüşle başı çeken maydanozu:
- Ispanak (%6,7)
- Marul ve kuru incir (%5,9) izledi.
ÜRETİCİDE LİMON FİYATI ZİRVEDE, BEYAZ LAHANA DİBE VURDU
Üretici tarafında ise incelenen 31 üründen 14’ünün fiyatında artış yaşanırken, 9’unda düşüş kaydedildi. 8 üründe ise fiyatlar sabit kaldı.
En dikkat çeken artış yüzde 68,3 ile limonda gerçekleşti. Ardından:
- Patates (%28,3)
- Antep fıstığı (%20)
- Yeşil soğan (%16,7) geldi.
En çok fiyat düşüşü yaşayan ürün ise yüzde 23,4 ile beyaz lahana oldu. Diğer düşüş yaşayan ürünler:
- Maydanoz (%13,9)
- Kuru soğan (%12,6)
- Domates (%10,3)
DOĞAL AFETLER VE BAYRAM TALEBİ FİYATLARI ETKİLEDİ
Bayraktar, fiyat dalgalanmalarının temel nedenleri arasında doğal afetler ve Ramazan Bayramı öncesinde artan talebi gösterdi. Özellikle:
- Çukurova’daki don olayları, narenciye ve patates üretimini etkiledi.
- Seralarda meydana gelen kar hasarı, ıspanak ve yeşil soğan gibi ürünlerin arzını azalttı.
- Sel ve kar yağışlarının etkili olduğu Bafra’da, birçok kışlık sebzede bozulmalar meydana geldi.
- Kuru soğanda ithalat ve don nedeniyle arz fazlası oluştu, bu da fiyatları düşürdü.
TARIMSAL GİRDİLERDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 30’U AŞTI
TZOB’un girdi maliyetleri verilerine göre Mart ayında, Şubat ayına kıyasla gübre fiyatlarında artış yaşandı:
- Amonyum nitrat gübresi: %3,7
- Üre gübresi: %1,9
- Amonyum sülfat: %1,5
- 20.20.0 kompoze gübresi: %1
- DAP gübresi: %0,3
Geçen yılın Mart ayına göre gübrelerdeki yıllık artış oranları:
- 20.20.0 gübresi: %34,6
- DAP: %33,9
- Üre: %32,3
- Amonyum nitrat: %28,9
- Amonyum sülfat: %25,8
Yem fiyatlarındaki değişim:
- Mart ayında: Besi yemi %1,8, süt yemi %1,7 arttı
- Yıllık bazda: Süt yemi %24,9, besi yemi %24,8 oranında yükseldi
- Ek olarak:
- İlaç fiyatları yıllık %14,9 arttı
- Elektrik fiyatı %30,4 artış gösterdi
- Mazot fiyatı yıllık %11,1 artarken, aylık bazda %2,3 geriledi
Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat uçurumunun hem üreticiyi hem de tüketiciyi zorladığını vurguladı. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için girdi maliyetlerinin kontrol altına alınması, doğal afetlere karşı koruma önlemlerinin artırılması ve piyasa düzenleyici politikaların güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.
