İsrailli Muhalif Yönetmen Eyal Sivan, İstanbul’da katıldığı toplantıda İsrail’i ve ona ortaklık eden devletleri sert dille eleştirdi. Toplumsal hafıza üzerine belgeseller çeken yönetmen, İsrail ile Türkiye devletlerinin benzediğini söyleyerek, “Hükümetlerimiz azınlıkları ezme konusunda değil, azınlıklara demokratik haklar verme konusunda işbirliği yapmalı” dedi.
Documentarist İstanbul Belgesel Günleri kapsamında İstanbul’da olan Eyal Sivan, İsrail devletinin Siyonist politikalarına eleştiriler getiren ve unutturulan halkların kardeşliğini öne çıkaran filmleriyle tanınan İsrailli bir belgeselci. Sivan, ülkemizde de Filistin için İsrail’e Karşı Boykot Girişimi olarak örgütlenen İsrail’e karşı uluslararası kültürel, akademik boykotun da ülke içindeki savunucularından biri. Çünkü İsrail hükümetinin işgale son vermeye zorlanması gerektiğini düşünüyor, “Yoksa İsrail’in sonu olur” diyor.
Önceki gün düzenlenen basın toplantısında yönetmen Sivan basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Özellikle Ortadoğu barışı üzerine çalışan ve bu nedenle ülkesinde film yapmakta güçlükler çekmeye başladığını söyleyen yönetmen, “Ayrımcılık sadece Filistinlilere karşı değil, İsraillilere karşı bir politika” dedi.
‘HALKIN TEPKİSİNİ ÖNEMSİYORUM’
Konferans önerilerini genelde kabul etmediğini söyleyen Sivan, buna karşın İstanbul’a gelmeyi bir zorunluluk olarak düşündüğünü açıkladı. Bunun bir nedeni belgesel festivallerinin varoluş çabasına destek olmak, ikincisini ise bir İsrailli olarak Türkiye’de bulunmak şeklinde ifade etti. “İsrail basınına baksanız, bana daha sınırdan girerken kötü davranılması gerekirdi ama hiç sorun yaşamadım, burada olmaktan mutluyum” dedi.
İsrail ve Türkiye hükümetlerinin milliyetçi politikalar uygulayan benzer hükümetler olduğunu belirten yönetmenin kendi hükümeti için yaptığı eleştirilerini, Türkiye’nin durumuna da örnek gösterdi.Gazze ablukası ve saldırısına karşı Türkiye dahil, Batı hükümetlerinin sessiz kalmasını eleştiren İsrailli yönetmen, “Hükümetler halka kulak vermiyor, ben bu yüzden halkın tepkisini daha çok önemsiyorum” dedi.Ülkesi içinde zaman zaman hedef gösterildiğini, yaptığı işlerden çok kişiliğinin tartışıldığını anlatan yönetmen, muhalif tutumundan vazgeçmeye niyetli değil. “İsrail’de asıl muhalefet” diyor, “Filistinlilerle birlikte mücadele etmektir.”
‘DİYECEKSİNİZ Kİ TERÖR VAR…’
Yönetmen Sivan, Türkiye’deki son gelişmeler ve Kürt sorunu üzerine bir soruya ise, İsrail basınını anlatarak yanıt verdi. Basının iki hafta öncesine kadar Türkiye ile ilgili haberlere hiç yer vermediğini, ancak birden bire Türkiye’de Kürtlerin durumuna ilişkin haberler girmeye başladıklarını anlatan Sivan, “Bunun Türkiye’yi eleştirmenin bir yolu olduğunu düşünüyorlar” dedi. Eyal Sivan şöyle devam etti: “Ama burada hangi uçakların, hangi silahların kullanıldığını, özel birimlerin kimler tarafından eğitildiğini de araştırırsanız, daha ilginç sonuçlara ulaşırsınız. İsrail de Türkiye de yarı demokratik ülkeler, demokrasiyi neye göre tanımladığınıza bağlı olarak. Tel Aviv’deki Yahudi’ye sorarsanız, İsrail tam demokratik bir ülkedir ama Ramallah’ta yaşayan Filistinli’ye sorarsanız, İsrail tam anlamıyla antidemokratiktir. Eminim burada da İstanbullu bir burjuvaya göre Türkiye demokrasidir ama bölgedeki bir Kürt’ten aynı cevabı alamazsınız. Oysa demokrasi, hükümetlerin azınlıklara karşı nasıl tutum aldıklarına göre değerlendirilmeli. İsrail ve Türkiye hükümetleri azınlıkları nasıl bastıracakları konusunda değil, azınlıklara haklar verme konusunda işbirliği yapmalı.”
Eyal Sivan, basın mensuplarının sessizliği karşısında henüz bir soru gelmeden şöyle devam etti: “Belki diyeceksiniz ki terör var. Çünkü azınlıklar silahlı mücadele yaparsa ona terör deriz, devletler silahı eline alırsa ona devlet politikası deriz. Ama biz, Mavi Marmara olayında devletin terörist olabildiğini gördük.”
PORTAKAL VE iSRAiL’iN TARiHi
Eyal Sivan, son filmi “Yafa, Portakalın Otomatiği”nde dünya çapında bir marka olan Yafa portakalının hikayesini anlatıyor. Geçen yüzyılın başlarında Arap ve Yahudilerin birlikte çalışarak ürettiği ve daha çok da Arap tüccarların kontrolünde olan portakal ticaretinin, önce İngiliz müdahalesi, ardından İsrail’in kuruluşuyla nasıl İsrail’in denetimine geçtiği, filmin çarpıcı bir özeti. Bir zamanlar bölgenin zenginliği ve bir arada yaşamanın simgesi olan portakal, ondan sonra Filistin topraklarına el koymanın ve İsrail propagandasının malzemesi haline geliyor. Belgeselin cuma ve cumartesi günkü gösterimlerine de katılan yönetmen, izleyicilerle sohbet etti.
Çağdaş Günerbüyük / Evrensel
