Pınar Öğünç
YouTube’da bir videonun açılmasını beklerken birden Selçuk Bayraktar belirerek kendisini tanıtıyor ve ortaklık teklif ediyor. 8 bin liraya karşılık 100 bin kazanç. “Resmi yatırım fırsatı” tamlamasını daha da netleştirmek için “devlet destekli” ekleniyor.
Bu sahte reklam geçen yıl ortaya sürüldüğünde Baykar’dan dikkatli olunmasına yönelik açıklama gelmişti, hukuki işlem başlatılacaktı. Birkaç haftadır bu “tık tuzaklarının” tekrar ortaya salınmasının nedeni son Teknofest’le canlanan havadan faydalanmak olabilir. Diğer yandan şu da açık ki şirket tarafından alınan önlemler yeterli gelmemiş; organik zekanın hukuku yapay zeka destekli dolandırıcılığın önünü kesememiş.
*
Her kalpazanlık girişimi öncelikle “olabilirlik” hesabı üzerine kuruludur. Yalanla ve manipülatif yönlendirmelerle insanların -öncelikle- paralarına göz dikenler, vaatlerine ulaşacak yolu gerçek hayatın taklidinden seçer. Kapkaç tipi gasptaki el çabukluğunun yerini yine parayı kapıp da kaçıracak bir manipülasyon almalıdır. Sosyal medya üzerinden temas eden ya da daha retro bir yöntemle telefonla çalışan dolandırıcıların kurbanları hep “gerçek gibiydi” diye isyan eder sonra, böyle kandırılabilmelerinin haklı bir gerekçesi vardır.
“Telefonda kendisini polis, asker, savcı olarak tanıtıp, ADINIZ FETÖ/PDY, PKK vb. TERÖR ÖRGÜTÜ SORUŞTURMASINA KARIŞTI diyerek para ve altın isteyenlere inanmayın.” Önceki sıklıkla karşılaştırılınca bir süredir İçişleri Bakanlığı’ndan böyle bir mesaj gelmedi. Bu yöntemle binlerce kişi soyulmuşken bakanlığın yaptığı haklı uyarının da güncellenmeye ihtiyacı olabilir. Bir kere PDY, hükümet güdümlü medya dışında çok gündelik dile yerleşen bir kısaltma olmadı. Bir kamuoyu yoklamasında “paralel devlet yapılanması”ndan çok PYD’yi anlayan daha fazla olacaktır. Keza FETÖ soruşturmaları da güncelliğini büyük ölçüde yitirdi. CHP belediyelerine yönelik hukuki görünümlü siyasi operasyondan da “adınız karıştı” ile kandırılabilecek yeni bir örgüt yaratılmadı. Diğer yandan “terörsüz Türkiye” temeline oturtulmaya çalışılan yeni süreçte silah bırakma kararı alan PKK ismini buralara karıştırmanın kafa bulandıracağı düşünülmüş olabilir. Peki kalpazanlar şu ara insanları neyle dolandıracak?
*
Google aramalarında isimlerinin geçtiği popüler sorulardan biri şu: “Baykar devletin mi?” “Havacılık arenasında paradigma dönüşümü sağlayacak ileri teknolojileri milli ve özgün olarak tasarlamaya odaklanan” bu özel şirkete dair flu alan sadece kurumsal jargonda tercih ettikleri tüm Türk havacılık ve savunma tarihini içeren “biz” dilinden kaynaklanmıyor malum. Erdoğan’ın damadı Selçuk Bayraktar ve onun kardeşi Haluk Bayraktar’ın kurduğu T3 Vakfı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın birlikte organize ettiği Teknofest de eklendiğinde dümdüz Erdoğan’a, devlete çıkıyor yol. Dolandırıcıların Selçuk Bayraktar’ı konuşturarak halktan para istemelerinin ardındaki cüret bu “olabilirlikten” doğuyor. Bunu kendisinin bizzat görüntüsünü ve sesini kullanarak yapay zekanın artık sıradanlaşan olanaklarıyla yapmaları ayrıca manidar.
*
Havacılık, uzay teknolojileri ve savunma sanayi alanlarında düzenlenen bir fuar olarak dünyanın ilki, en büyüğü, en şaşalısı olmaya oynayan Teknofest; dilindeki çağdaşlığa ve gelecek ufkuna rağmen geçmiş yüzyıllara ait bir vizyon taşıyor aslında. Konu savunma olduğunda elindekileri vitrine çıkarmak, sömürgecilikten gelen güçlerin sergilenmesiyle meydan okumak ve tüm bunları halk coşkusuyla panayırlaştırmak; ilk dünya savaşı öncesi yükselen sanayi fuarlarını hatırlatıyor daha çok. Dendiği gibi Teknofest bugün ileriye bakan dünyada tekse bu aslında çok geri bir yanı olmasından kaynaklanabilir mi?
*
Her şeye rağmen, bu fuarlar militerleşen dünyaya ait yatırım pazarları da. Elon Musk’ın Türkiye ziyaretinde karısını sorup çocuğu X’e (X, X diye seslenerek) futbol topu hediye etmesinden sonra Erdoğan birtakım yatırım çağrılarında bulunmuştu kendisine. “Gelecek yıl bizzat katılmayı ve yatırım fırsatlarını görüşmeyi dört gözle bekliyorum” diyen Musk’la güncel ilişki durumu ne acaba?
Geleceğe yatırım, çoraklaşmış istihdam piyasasında biçare gençlerin Baykar’ı, Teknofest’i bir iş ihtimali görmelerini de içeriyor. Yine Google aramalarında Baykar’a dair sorulan sorulardan biri de maaşlar ve lojman verip vermedikleri.
*
İktidarın ahlaklı ve modern gençlik idealinde Teknofest dolaysız yoldan “Teknofest kuşağı” hedefiyle merkezde duruyor. Ders kitaplarına girmiş, çocuk ve genç dimağını da hafife alan süfli manzum eserler de bu kuşak imalatına dahil:
“Havaya roket fırlatıldı/ Çevresine ışık saçtı/ Seyirciler hayran kaldı/ Kalplerimiz hızla çarptı. Akıllı araç ilerledi/ Hızla yerini buldu/ Hayret bu nasıl oldu?/ İçimiz merakla doldu. Bütün soruların cevaplarını/ TEKNOFEST’le öğrendik./ Bilimin sonsuz ışığında/ Geleceğe umutla ilerledik.”
*
Selçuk Bayraktar ve ekibinin yeni sosyal platformuna “Ahlaklı Yapay Zeka”yı biz yakıştıralım isterdim, zaten öyle sundular. Keza “dijital vatan şuuru” tamlamasını da Bağlantılar’da ben icat etmeyi dilerdim, Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin 22. İmam Hatipliler Kurultayı’nın açılışında kendisi kullandı. “Asırlardır süren taklit uykusuna, öğrenilmiş çaresizliğe en güçlü itiraz” Teknofest üzerinden teknofeodalizm ve fenni edebiyat bir başka Bağlantılar’a kalacak mecburen.
