Devrim Avcı
SORU: İyi günler. Bizler anten üreten bir işyerinde çalışmaktayız. Ancak, çalıştığımız bölüm kapatılarak taşerona devredilecekmiş. İşyerindeki bir bölümün kapatılıp taşerona devredilmesi mümkün müdür? Bu durumda bizim ne gibi haklarımız vardır?
CEVAP: Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denilmektedir. İş Kanunu’nda yer alan bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, eğer, çalıştığınız bölüm üretim yaptığınız ana temanın bir yardımcı bölümü ise veya teknolojik ve uzmanlık gerektiren bir iş ise ancak bu durumda alt işveren ilişkisi kurulabilecektir. Yani çalıştığınız işyerinin asıl üretiminin ne olduğu yasal tanım açısından önemli olmaktadır. Eğer böyle bir durum söz konusu değilse, yani siz zaten anten üreten bir işyerinde çalışıp bu iş taşerona devrediliyorsa, bu bir muvazaalı işlem olarak kabul edilecektir ve alt işverenin yani taşeronun işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem göreceklerdir. Kanun, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl işin bölünerek alt işverenlere verilemeyeceğini açıkça düzenlemektedir.
İş Kanunu’nun 2. maddesinin 7. fıkrasında bu husus düzenlenmektedir. Maddeye göre, “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.”
Ayrıca, İş Kanunu’nun “İşyerini bildirme” başlıklı 3. Maddesinde yer alan düzenlemeye göre, bir işyerinde iş alan alt işveren; kendi işyerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesi ve gerekli belgelerle birlikte, bildirim yapmakla yükümlü kılınmıştır. Bölge müdürlüğünce tescili yapılan bu işyerine ait belgeler gerektiğinde iş müfettişlerince incelenir. İnceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporu işverenlere tebliğ edilir. Rapora altı iş günü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaalı işlemin tespitini onamış ise tescil işlemi iptal edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılacaktır.
Dolayısıyla her şeyden önce bu şekilde bir bildirim yapılıp yapılmadığını da sorabilirsiniz. Ayrıca bu asıl işveren alt işveren ilişkisi muvazaalı bir ilişki ise bu durumda baştan itibaren asıl işverenin işçisi sayılacaksınız. Yargıtay kararlarında, asıl işveren ile alt işverenin muvazaalı bir ilişkiye girerek işçinin aleyhine bir uygulamaya girmeleri sebebiyle her iki işverenin birlikte sorumlu olduklarını kabul edilmektedir.
