Devrim Avcı
SORU: Merhabalar. Ben bir fabrikada üç yıldır çalışıyorum. Geçtiğimiz haftalarda ailevi nedenlerden dolayı iş yerinde fazla mesaiye kalamayacağıma dair insan kaynaklarına yazılı bir bildirim yaptım. Benim beyanımdan sonra birkaç kişi daha gidip onlar da fazla çalışma yapmayacaklarını bildirmişler. Bunun üzerine insan kaynakları beni aradı ve sen iş yerinde çalışma düzenini bozuyorsun diye işten çıkarmakla tehdit etti. Böyle bir hakkı var mıdır? Benim diğer çalışan arkadaşlarla hiçbir ilgim yok. Şimdiden teşekkür ederim. İyi günler dilerim.
CEVAP: İyi günler dilerim. Fazla çalışma genel tanımı itibarıyla haftalık 45 saati aşan çalışmalar olarak tanımlanmaktadır. İş Kanunu’nda çalışma süreleri haftalık olarak belirlendiği için bu normal haftalık çalışma süresi üzerindeki çalışmalar fazla çalışma olarak düzenlenmiş ve işçiye fazla çalışma karşılığı ücretinin, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödeneceği kanunda düzenlenmiştir. Fazla çalışma yapması için işçinin yazılı onayının alınması gerekir. Bu yazılı onay genellikle her yılın başında işçilere imzalatılan bir onay belgesi şeklinde yapılmaktadır.
İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde 2017 yılında yapılan değişiklik ile, yönetmeliğin 9. maddesinde, “Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapmak istemeyen işçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Dolayısıyla sizin daha önceden vermiş olduğunuz fazla çalışma yapma onayınızı bu şekilde yazılı bir bildirim yaparak geri almaya dair yasal bir hakkınız bulunmaktadır.
Mevzuatta var olan yasal bir hakkın kullanımı kişinin aleyhine işlem yapılmasının gerekçesi olamayacaktır. Dolayısıyla sizden başka kişilerin de bu hakkı kullanmış olmalarının sizinle ilgili bir durum olarak yorumlanması doğru değildir. Kaldı ki işçi fazla çalışma yapma onayını geri alması durumunda fazla çalışma ücreti de alamayacaktır ve ücretinde azalmayı göze alarak fazla çalışma yapılmamasının işçi açısından her zaman lehe bir durum olarak da yorumlanması mümkün değildir.
İşverenin size yasal bir hakkınızı kullanmış olmanız nedeni ile iş yerinde çalışma düzenini bozduğunuz gerekçesi ile yine de işten çıkarması mümkündür. Ancak bu haklı nedenli bir fesih değil geçerli nedenli bir fesih olabilir ve size kıdem tazminatınızı ve varsa yasal diğer işçilik alacaklarınızı ödemek durumundadır. İş sözleşmenizin feshedilmesi durumunda ise işe iade davası açma hakkınız vardır.
