Sibel Yükler
AYM, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun 2016 yılında başkanlık sistemine yönelik eleştirilerini “Kandil’in sözcüsü”, “PKK’yı adeta parlamenter sistemin savunucusu gibi gösteriyor” ifadeleriyle haber yapan AKİT TV’ye RTÜK’ün verdiği cezanın iptali için açılan davanın reddedilmesini basın ve ifade özgürlüğünün ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, ifadelerin kullanım biçimlerini “PKK’lı Kılıçdaroğlu” şeklinde değiştirdiği ve bağlamından kopararak ifadeleri cımbızladığı için mahkemeyi eleştirdi. Kanalın ifade özgürlüğü ile Kılıçdaroğlu’nun şeref ve itibarının korunması arasında adil bir denge kurulmadığına dikkati çeken AYM kararına göre, para cezası yeniden mahkemeye taşınacak.
Akit TV’de 21 Aralık 2016 tarihinde yayımlanan Ana Haber bülteninde, dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun başkanlık sistemine getirdiği eleştirilerle ilgili bir haberde kullanılan ifadeler nedeniyle Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından 14 bin 359 lira idari para cezası uygulandı.
RTÜK’ün cezasına “İnsan onuruna ve özel hayatın gizliliğine saygılı olma ilkesine aykırı olamaz, kişi ya da kuruluşları eleştiri sınırları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı veya iftira niteliğinde ifadeler içeremez” ilkesinin ihlal edilmesi gerekçe gösterildi.
AKİT TV: “Kandil’in sözcüsü Kılıçdaroğlu, kripto FETÖ’cü Eren Erdem”
Söz konusu ana haber bülteninde Kılıçdaroğlu için, “Başkanlık sistemi hayalinin kan ve gözyaşına sebep olduğunu savundu”, “Kılıçdaroğlu bu söylem ile Kandil’in sözcülüğünü üstleniyor. Terör örgütü PKK’yı adeta parlamenter sistemin savunucusu gibi gösteriyor”, “Kılıçdaroğlu başkanlık sistemini kan dökmeden gerçekleştiremezsin dedikten sonra bombalar patlıyor, asker ve polisler şehit oluyor. Aynı Kılıçdaroğlu bu konuda ısrar edersen terör eylemleri artacak tehditleri savuruyor” şeklinde ifadeler kullanıldı.
Aynı haberde, dönemin CHP Milletvekili Eren Erdem için de, “Kılıçdaroğlu gibi CHP içindeki diğer vatan hainine de değinmek gerekiyor. İsmi Eren Erdem, eski ulusalcı, kripto Fetö’cü, sözde solcu, İran Ajanı Eren Erdem. Fetö’cü Karşı adlı gazetenin kuruluş sürecinde önemli rol oynadı” ifadelerine yer verildi.
Mahkeme “aşağılayıcı” diyerek AKİT’in davasını reddetti, Danıştay onadı
AKİT TV, haberde yer alan ifadelerin eleştiri hakkından ibaret olduğunu ve siyasi eleştirin ifade ve basın özgürlükleri çerçevesinde yapıldığını öne sürerek RTÜK’ün para cezasının iptali için dava açtı.
Ancak Ankara 14. İdare Mahkemesi davanın reddine karar verdi. İdare mahkemesi gerekçeli kararında, dönemin CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu’na yönelik olarak “tescilli hain”, “PKK’lı Kılıçdaroğlu” gibi ifadelerin ve yine dönemin CHP Milletvekili Eren Erdem’e yönelik olarak “vatan haini”, “kriptolu FETÖ’cü”, “sözde solcu”, “şerefsiz bir hain” gibi ifadelerin eleştiri sınırlarının ötesinde küçük düşürücü ve aşağılayıcı nitelikte olduğunu belirtti.
AKİT TV’nin istinaf başvurusunu inceleyen Bölge İdare Mahkemesi ise başvurunun esastan reddine karar verdi. Kanalın kararı temyiz etmesi üzerine dosyayı inceleyen Danıştay 13. Dairesi de 2021 tarihinde “karar usul ve hukuka uygun olup bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından” hükmün onanmasına karar verdi.
AYM: Rahatsızlıklar yüksek sesle dile getirilmeli
AKİT TV bunun üzerine 2021 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurdu. Başvuru kapsamında haber bültenindeki ifadeleri inceleyen Anayasa Mahkemesi, haberin Kılıçdaroğlu’nun başkanlık sistemine dair yaptığı bir kısım açıklama ve eylemlerini öne çıkardığını, bu kapsamda toplumun tamamını ilgilendirdiği ve kamusal bir tartışmaya katkı sunduğu konusunda şüphe olmadığını belirtti.
Yüksek Mahkeme, bu konularda oluşan rahatsızlıkların yüksek sesle dillendirilmesinin ancak düşüncelerin herhangi bir engelle karşılaşmadan açıklanabildiği demokratik rejimlerde mümkün olduğuna da dikkati çekti.
AYM mahkemeyi eleştirdi: “İfadeleri bağlamından koparmış, kullanım biçimlerini değiştirmiş”
Bu noktada ilk derece mahkemesi olan Ankara 14. İdare Mahkemesi’ni eleştiren AYM, AKİT TV’nin eleştiri hakkı ve ifade özgürlüğü gibi iddialarını dikkate almadığını kaydederek, mahkemeyi eleştiren kararında şu ifadelere yer verdi:
“Kullanılan ifadelerin bağlamını, dile getirilme şekli ve nedenini, ifadeyi kullanan ve ifadenin muhataplarının konumlarına bağlı olarak ifade özgürlüğü alanının kapsamını, kullanılan ifadelerin arka planı olup olmadığını ve karşı tarafın önceki davranışlarını değerlendirmeksizin ifadeleri bağlamından kopararak tek başına değerlendirmiş, üstelik ifadelerin kullanım biçimlerini de değiştirerek ele almıştır.”
“Adil denge kurulmamış, belirli ifadeler cımbızlanmış”
AKİT TV’nin başvurularını inceleyen mahkemelerinde kanalın basın ve ifade özgürlüğü ile Kılıçdaroğlu’nun şeref ve itibarının korunması hakkı arasında adil bir denge kurmaya çalışmadığına, programda geçen belirli ifadelerin cımbızlanarak ve yalnızca soyut bir değerlendirmeyle söz konusu ifadelerin aşağılayıcı ve küçük düşürücü olduğuna karar verildiğine hükmetti.
Para cezası yeniden mahkemeye taşınacak
AKİT TV’nin ifade ve basın özgürlüklerine yapılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı sonucuna varan AYM, AKİT TV’nin ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Karar, yeniden yargılama yapılması için Ankara 14. İdare Mahkemesine gönderildi.
