Hüseyin İrfan Fırat
SORU: Özel bir işyerinde çalışmaktayım, önümüzdeki ay doğum iznine ayrılacağım. Doğum izni süresince SGK’den alacağım doğum parası ve diğer yardımlar hakkında bilgi almak istiyorum.
YANIT: Bir işyerinde ücretli olarak çalışan kadın işçiye (4-a) ve bağımsız çalışan (4-b) kadınlara gebelik hallerinde SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmektedir. Halk arasında doğum parası olarak adlandırılsa da bu ödeneğin adı yukarıda da belirttiğimiz gibi doğum sebebiyle çalışamayacağı süre için ödenen analık halinde ödenen geçici iş göremezlik ödeneğidir.
Bu ödenekten kimler yararlanabilir:
• 4/a sigortalılık statüsüne tabi sigortalılar,
• 4/b sigortalılık statüsüne tabi sigortalılar (Bağkur’lular),
• Ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde çalışan hükümlü ve tutuklular,
• Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçiler,
• Ev hizmetlerinde çalışanlardan ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olanlar, analık sigortasının kapsamında bulunmaktadır.
Ödenekten yararlanma koşulları nelerdir:
Analık sigortası kapsamında sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için;
1) İstirahatin başladığı tarihte sigortalı olması ve sigortalılık niteliğinin sona ermemiş olması,
2) Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması,
3) İstirahat süresi içinde işyerinde fiilen çalışmamış olması,
4) Doğum olayının (canlı ya da ölü) gerçekleşmiş olması gerekmektedir.
Analık halinde hangi süre aralığı için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir?
• Sigortalı kadının doğum yapması nedeniyle, hekimin vereceği istirahate bağlı olarak doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık süre için,
• Çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave edilerek çalışmadığı her gün için,
• Sigortalının erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için, geçici iş göremezlik ödeneği ödenmektedir.
Emzirme ödeneği (süt parası)
Geçici iş göremezliğin yanında doğum yapan kadın işçiye ve/veya çalışmayan eşi doğum yapan erkek işçiye ödenen bir defaya mahsus bir ödenek olan emzirme ödeneği vardır. Bundan yararlanma şartları da aşağıda yer almaktadır:
Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan eşinin doğum yapması halinde sigortalı erkeğe emzirme ödeneği verilebilmesi için;
• Hizmet akdine tabi (4/a’lı) çalışan sigortalılar için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması,
• Kendi adına ve hesabına (4/b’li) çalışan sigortalılar için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi yatırılmış ve genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması,
• Doğumun canlı gerçekleşmiş olması şarttır.
