Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri, İran’ı açık dille uyararak, nükleer programında daha şeffaf olmaya çağırdı. BM Genel Sekreteri, İran’a, BM Güvenlik Konseyi kararlarına ‘tam olarak uymaya’ ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) ile de tam işbirliği içinde olmaya çağırdı.
Devlet Başkanı olarak yalnızca İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad’ın katıldığı Nükleer Silahların Yayılmasını Önlenmesi Antlaşması (NPT) gözden geçirilmesi toplantısı İran’a yönelik BM’in nasıl bir tutum izleyeceği merak konusuydu. BM’nin en tepe ismi olan Genel Sekreter, Ahmedinejad’ın da katıldığı toplantıda İran’ın nükleer çalışmasını imalı olarak eleştirdi. Bu ülkeye ‘şeffaf ol’ mesajı veren Ban Ki-moon, İsrail’e de Ortadoğu’da nükleer silah istemediği konusunda açık ifade de bulundu.
NPT 8.nci gözden geçirme toplantısı BM’in New York’taki Genel Merkezi’nde başladı. Toplantının açılış konuşmasını Genel Sekreter yaparken, Türkiye adına konuşmayı ise Dışişleri Bakanlığı müsteşarı Feridun Sinirlioğlu Perşembe günü öğleden önce yapacak.
BM’in görevlerinden birisinin de silahsızlanma ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi olduğunu kaydeden Ki-moon, dünyanın bu tür tehlikeden korunma arzusu içinde olduğunu ifade etti. Dünyada giderek daha fazla oranda nükleer terörizm endişesinin oluşmaya başladığını aktaran Ki-moon, nükleer silahların güvenliği ve teknolojisinin azami şekilde muhafaza edilmesini salık verdi. Amerika ile Rusya arasında geçtiğimiz ay yapılan ”Start” antlaşmasını olumlu bulduğunu belirten Ki-moon, bu olumlu gelişmenin devam etmesini temenni etti.
Nükleer silaha sahip olan ülkelere silahlarını ortadan kaldırmaları çağrısında bulunan Genel Sekreter, NPT’ye imza atmayan Pakistan, Hindistan ile İsrail’e de çağrıda bulunarak biran önce antlaşmaya taraf olmalarını tavsiye etti. NPT’ye imza atıp diğer taraftan gizlice nükleer silah elde etmeye çalışan ülkelerin bu tutumunu ‘kabul edilemez’ olarak değerlendiren Genel Sekreter, özellikle bu sözleri ile İran ile Kuzey Kore’yi hedef aldı diye değerlendirildi.
İran’a ve İsrail’e konuşmasında göndermelerde bulunan Ki-moon, Ortadoğu da nükleer silahlardan arındırılması çalışmalarını güçlü şekilde desteklediğini söyledi.
İran’a UAEK tarafından yapılan nükleer yakıt tedariği önerisini kabul etmesi tavsiyesinde bulunan Gelen Sekreter, bunun çok önemli bir güven arttırıcı davranış olacağını vurguladı. Ki-moon şunları kaydetti; ”İran Cumhurbaşkanına bu konuda yapıcı bir şekilde davranmasını tavsiye ediyorum. Açık olalım; nükleer programı üzerindeki şüpheleri ve endişeleri ortadan kaldırma sorumluluğu İran’ın kendisine aittir.”
Her beş yılda bir yapılan NPT toplantılarına katılmasıyla New York’taki diplomasi çevrelerini hareketlendirip dünya kamuoyunun dikkatlerini çeken Ahmedinejad, programının ilk gününde görüşmelerin yapıldığı BM Genel Kurul salonunda tüm gün oturdu. İran delegasyonu için ayrılan bölümde oturan Cumhurbaşkanı Ahmedinejad, zaman zaman yanına gelen farklı ülkelerin diplomatları ile de sohbet ettiği gözlendi. NPT toplantıları için BM’ye gelen Hillary R Clinton ile Ahmedinejad’ın biraraya gelmedikleri gözlendi.
AHMADİNEJAD: AMERİKA NÜKLEER SİLAHLARIN YAYILMASINDA ‘EN BÜYÜK SANIK’
Ahmadinejad, BM’de bugün başlayan NPT’yi gözden geçirme toplantısına katılan tek devlet başkanı oldu. Toplantının ilk konuşmacıları arasında yer alan Ahmedinejad, Amerika’yı nükleer silahların yayılmasında ‘en büyük sanık’ olarak değerlendirdi.
Amhedinejad konuşmasında Amerika’ya karşı sert açıklamasının ardından Genel Kurul salonunda bulunan ABD ve Avrupa Biliği’ne (AB) üye bazı ülkelerin delagasyonu salondan çıktı. İran’ın nükleer programı ile ilgili çalışmalarında yeterince açık olduğunu savunan İran Cumhurbaşkanı, dünyada ilk nükleer silahı kullanan ülkenin de Amerika olduğuna dikkat çekti. Ahmedinejad, Amerika’nın ayrıca İsrail’i de nükleer silah sahibi yapmasıyla Ortadoğu’da güç dengelerini değiştirmekle itham etti.
UAEA Başkanı Yukiya Amano, Kuzey Kore’nin kendileri ile işbirliği içinde olmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Amano, Suriye’nin de kurumları ile işbirliği içinde olduğuna dikkat çekerek, İran’ın da aynı şekilde UAEA ile çalışmaya razı olmasını istedi. Amano, ”Bu şekilde ancak İran nükleer programının barışçıl olduğunu kanıtlar” dedi.
CİHAN
