Geçim krizi derinleşirken bütçe daha ‘güvenlikçi’ bir hatta kaydı. Güvenlik ve savunma harcamaları yıllık %160 genişlerken burs ve harçlık, eğitim, sağlık, yiyecek ve barınma amaçlı transfer yalnızca yüzde 21 arttı.
Havva Gümüşkaya
Güvenlik ve savunma harcamaları bütçede olağanüstü bir genişleme ile öne çıktı. Ocak 2025’te 2 milyar 960 milyon TL olan harcama, bu yıl Ocak ayında 7 milyar 710 milyon TL’ye yükseldi. Harcamadaki yüzde 160’lık artış iktidarın bütçe tercihlerinin bir kez daha sorgulanmasına neden oldu.
Güvenlik ve savunma harcamalarındaki artış, ekonomide derinleşen geçim krizinin gölgesinde ayrıca anlam kazandı. Ücretlerin enflasyon karşısında eridiği, vergi yükünün geniş kesimlerin sırtına bindiği bir tabloda kamu kaynakları, sosyal harcama yerine ‘güvenlik ve savunmaya’ aktı.
Güvenlik ve Savunmaya Yönelik Mal, Malzeme ve Hizmet Alımları, Yapımları ve Giderleri alt kalemlerinde yaşanan artış bütçenin daha ‘güvenlikçi’ bir hatta kaydığını gösterdi. Harcamaların büyük bölümünü mühimmat alımları oluşturdu. Analitik bütçe rehberinde bu alımlar, güvenlik ve savunmaya yönelik her türlü silah, araç, gereç ve savaş teçhizatında kullanılan mühimmat olarak tanımlanırken 2025 Ocak ayında 58 milyon 678 bin TL olan harcama, 2 milyar 322 milyon 747 bin TL’ye fırladı. Geçen yılın aynı dönemine göre artış yaklaşık yüzde 3 bin 858 oldu.
Ayrıca gayrimenkul yapım giderleri 323 milyon 811 bin TL’den 1 milyar 953 milyon 85 bin TL’ye çıkarak yüzde 503 arttı. NATO altyapısına ilişkin gayrimenkul yapım giderleri de 22 bin TL’den 8 milyon 318 bin TL’ye yükseldi.
SOSYAL TRANSFER CİMRİSİ
2025 yılının tamamında toplam 192 milyar 231 milyon liralık güvenlik ve savunma harcamasına imza atılmıştı. Yıllık toplam harcamanın büyüklüğü zaten bütçede güvenlik ve savunmanın ağırlığını gösterirken, yeni yılın daha ilk ayında görülen bu sert yükseliş, 2026 boyunca benzer bir eğilimin süreceğine işaret etti.
Güvenlik ve savunmaya yönelik harcamalardaki devasa artışa karşın bütçede birçok sosyal transfer buna yaklaşamadı. Burs ve harçlıklar yüzde 35 arttı. Eğitim amaçlı transferler yüzde 372 artmış olmasına rağmen tutar olarak düşük kalmaya devam etti. Ocak 2025’te 74,4 milyon olan eğitim amaçlı transfer, 351,3 milyon liraya ulaştı. Yiyecek amaçlı transferler yüzde 96 arttı. Dikkat çeken ise sağlık ve barınma amaçlı yardımlarındaki gelişmeler oldu. Sağlık amaçlı transferler, Ocak 2026’da bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 22 düştü. Barınma amaçlı transferde yüzde 59’luk düşüş yaşandı. Burs ve harçlık, eğitim, sağlık, yiyecek ve barınma amaçlı transfer Ocak 2026’da toplam 4 milyar 913 milyon lira oldu. Ocak 2025’te bu tutar, 4 milyar 51 milyon liraydı. Güvenlik ve savunmaya yönelik harcamalarda geçen yılın Ocak ayına göre yüzde 160 artış yaşanırken bu beş kalemdeki transferler yalnızca yüzde 21 oranında yükseldi.
